برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )
156
تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )
شود . « 706 » بهعنوان خطاب ، در مقابل آل بويه « 707 » و نيز ديگر فرمانروايان - حتى در نامهها - « يا مولانا » به كار مىرفت . « 708 » همزمان با آن - به طور مثال نزد طاهريان - « يا امير » نيز آمده است . « 709 » فرمانها و ديوانها كمى فرمانهاى باقىمانده از قلمرو ايران و نيز از بين النهرين ، اين امر را براى مناطق اسلامى در شرق ( بر خلاف مصر با پاپيروسهايش ) كاملا غير ممكن مىكند كه بتوان درباره سازمان ديوانى و امور مربوط به فرمانها - اين لوازم ضرورى هر تشكيلات منظم - به نحوى دقيقتر مطلبى اظهار كرد . يادداشتهاى مختصر و اتفاقى در آثار ادبى فقط نشان مىدهد كه در آغاز متون قراردادها - كه اعراب در پيشرفتهاى خود در ايران از سال 15 ه / 636 م فراهم كردند - هنوز كاملا فاقد هرگونه تزئينات كه براى اينگونه فرامين معمولا از مشخصات اصلى به شمار مىآيد ، بوده است . آنها به طور ساده با « بسم الله » ( يا به طور رسمى « بسم الله الرحمن الرحيم » ) شروع مىشدند و با : « هذا كتاب من عبد الله » ( و يا عبارت ديگرى ) . . . ادامه مىيافتند و در خاتمه آنها نيز رديفى از نام گواهان مشاهده مىشد . « 710 » گهگاه قبل از متن ، اصطلاح « اما بعد » كه در زمانهاى بعد جزو مشخصات اصلى فرمان شد ، « 711 » نيز وجود داشت . اگر تاريخى گذاشته مىشد ، در
--> ( 706 ) . جوينى : تاريخ جهانگشا ، ج 2 ، ص 122 ( حدود سال 596 ه / 1200 م ) . . Barthold , vorl . 150 . - ( 707 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 9 ( سال 372 ه / 83 - 982 م : فخر الدولة ) . ( 708 ) . با مثالهايى چند Mez 137 . ( 709 ) . تنوخى : كتاب الفرج بعد الشدة ، ج 1 ، ص 36 . ( 710 ) . طبرى ، تاريخ 1 ، ص 2632 و بعد ، 2633 ، 2641 ، 2655 و بعد ، 2657 ، 2658 ، 2898 و بعد ( بين سال 18 ه / 639 م و 32 ه / 652 م ) : قراردادهايى با شهرهاى مختلف ايران . ( 711 ) . طبرى ، تاريخ 1 ، ص 2698 ( سال 52 / 651 ) . - رجوع كنيد به : امپراتورى ارامنه . , , Ukecenet''Esra IV 11 . و ساير صفحهها .